Badania roślinności ochronnej dla skarp i gleb marginalnych – ostatnich klas bonitacyjnych

PhytoStabilitas 

W warunkach postępujących zmian klimatycznych oraz coraz częstszych okresów suszy i gwałtownych opadów, szczególnego znaczenia nabiera ochrona gleb przed degradacją i erozją. Dotyczy to zwłaszcza terenów pochyłych, skarp, nasypów oraz gruntów o niskiej jakości rolniczej, gdzie procesy wymywania i przesuszania prowadzą do szybkiej utraty struktury gleby oraz jej aktywności biologicznej. Odpowiednio dobrane obsadzenia roślinne mogą stanowić skuteczne, naturalne narzędzie stabilizacji podłoża, ograniczania spływu powierzchniowego oraz odbudowy funkcji biologicznych gleby.

 Fundacja NaturKraft prowadzi działania badawcze, obserwacyjne ukierunkowane na poszukiwanie rozwiązań dla terenów trudnych, zdegradowanych, jałowych, gleb klas V–VI, obejmujących piaski, żwiry i gleby gliniaste, w tym o niskiej retencji wodnej. W centrum zainteresowania znajdują się zarówno gatunki roślin rodzimych, jak i wybrane gatunki obcego pochodzenia – przede wszystkim obsady sprowadzane z Azji, wykazujące wysoką odporność na stres wodny, ubogie podłoże oraz ekstremalne warunki pogodowe.

Szczególnym przedmiotem badań są gatunki miskantów – Miscanthus (rośliny z rodziny wiechlinowców, należą do nich w zależności od ujęcia systematycznego od 14 do nawet 20 różnych gatunków wieloletnich) oraz rozplenic (Pennisetum alopecuroides). Gatunki te charakteryzują się silnie rozwiniętym, głębokim i gęstym systemem korzeniowym, który pełni kluczową funkcję w stabilizacji gruntu. Rozbudowana sieć korzeni ogranicza erozję wodną i wietrzną, poprawia strukturę gleby, zwiększa jej przepuszczalność oraz wspiera magazynowanie wilgoci. W przypadku terenów pochyłych system korzeniowy działa jak naturalne „zbrojenie biologiczne”, wzmacniające podłoże i ograniczające osuwanie się warstw gleby.

Badania prowadzone przez NaturKraft obejmują również wpływ tych roślin na procesy sukcesji ekologicznej oraz rozwój rodzimych gatunków pionierskich. Analizowane jest m.in. to, czy obecność wysokich traw tworzy mikrośrodowisko sprzyjające naturalnej regeneracji ekosystemu, zatrzymywaniu materii organicznej oraz zwiększaniu bioróżnorodności biologicznej. Istotnym obszarem obserwacji pozostaje także wpływ nasadzeń na życie glebowe – rozwój mikroorganizmów, grzybów mikoryzowych, bezkręgowców oraz innych procesów odpowiedzialnych za tworzenie próchnicy.

W perspektywie długoterminowej tego typu rozwiązania mogą odegrać istotną rolę w adaptacji krajobrazu do zmieniających się warunków klimatycznych. Roślinność o silnym potencjale regeneracyjnym może nie tylko chronić glebę przed degradacją, lecz również wspierać odbudowę lokalnych ekosystemów, poprawę retencji wodnej oraz zwiększanie odporności terenów zdegradowanych na ekstremalne zjawiska pogodowe.


Bibliografia – stabilizacja gleb, rekultywacja i adaptacja ekosystemów do zmian klimatu

Zhao, C. et al. (2023). Soil erosion effectively alleviated by Miscanthus sacchariflorus: a potential candidate for land deterioration improvement.
Badania wykazały istotny wpływ gęstego systemu korzeniowego miskanta na ograniczenie erozji oraz stabilizację gleby.
Mazur, A. et al. (2021). The Assessment of the Usefulness of Miscanthus × giganteus to Water and Soil Protection against Erosive Degradation. Resources, 10(7), 66. Analiza skuteczności pasów miskanta w ograniczaniu spływu powierzchniowego i degradacji erozyjnej na stokach lessowych.
Nebeská, D. et al. (2021). Miscanthus × giganteus role in phytodegradation and soil microbial recovery in contaminated soils. Chemosphere. Publikacja opisuje wpływ miskanta na odbudowę aktywności mikrobiologicznej oraz rozwój bakterii w ryzosferze gleb zdegradowanych przemysłowo.
Andrejić, G. et al. (2019). Assessment of the adaptive and phytoremediation potential of Miscanthus × giganteus on flotation tailings. Archives of Biological Sciences. Badania dotyczą wykorzystania miskanta na terenach pogórniczych i silnie zdegradowanych.
Brami, C. et al. (2020). Multi-parameter assessment of soil quality under Miscanthus × giganteus crop at marginal sites. Biomass and Bioenergy. Ocena wpływu wieloletnich upraw miskanta na jakość i właściwości biologiczne gleb marginalnych.
Nelson, J.T. et al. (2025). Miscanthus × giganteus increases soil maximum water storage. Praca dotycząca wpływu miskanta na retencję wodną i zdolność magazynowania wody przez glebę.
 Environmental benefits of miscanthus: water, carbon, soil. NovaBiom. Opracowanie dotyczące wpływu głębokiego systemu korzeniowego miskanta na ograniczenie erozji wodnej i wietrznej.


PhytoStabilitas

Badania roślinności ochronnej dla skarp i gleb marginalnych – ostatnich klas bonitacyjnych PhytoStabilitas  W warunkach postępujących zmian klimatycznych oraz coraz częstszych okresów suszy i gwałtownych opadów,...

RE:SAND

inicjowanie procesów regeneracji biologicznej i stabilizacji mechanicznej podłoża. RE:SAND W warunkach postępującej degradacji gruntów poindustrialnych, rosnącego ryzyka suszy oraz nasilających się procesów erozji wietrznej, coraz...